اينكه در روستا آدمى سرشناس دستش از دنيا كوتاه شود ، فورا كوليان آبادى با ساز و دهل خود حاضر مىشوند و با آهنگ غم‌انگيز عزا بساط تعزيه را به رونق مىآورند . در مواقع شادمانى و عروسى نيز اولين كسانى كه وجودشان موجب رونق مجلس مىشود باز هم اين كوليان مىباشند . آنها به تمام معنى هنرمندند . بر خلاف همه‌جاى دنيا كه شاعر شعر يا ترانه مىسرايد و آهنگ‌ساز براى آن نت تهيه مىكند و آوازه‌خوان آن را با صداى خوش مىخواند و نوازنده با آن آهنگ ساز مىزند . كوليان لرستان ، هم ترانه مىسرايند ، هم آهنگ مىسازند ، هم خودشان آن را مىخوانند ، هم با صداى خوش كمانچه مىزنند و عند اللزوم مىرقصند . شما در كجاى دنيا كسى را مىشناسيد كه اين چهار هنر در او جمع باشد . البته اين امرى محال نيست كه به‌طور استثنايى اين چهار هنر در يك نفر جمع بشود . مثل مرحوم عارف قزوينى كه هم شاعر بود ، هم آهنگ‌ساز ، هم خواننده و هم نوازنده ؛ ولى به قول معروف با يك گل « 1 » بهار نمىشود و عموميت ندارد . ولى در كوليان لرستان عموميت دارد و آنها همه‌شان چنين‌اند . آن هم با يك موسيقى اصيل باستانى كه هم آهنگ شاد و هم آهنگ غم‌انگيز آن در نوع خود بىنظير است . به خاطر دارم در يكى از جشنها كه مطربهاى لرستان را به تهران برده بودند ، در يك روز تعطيل جمعه از فرصت استفاده كرديم و به اتفاق يك دسته از آنها به تجريش رفتيم . عصر كه به تهران برمىگشتيم ، در وسط راه توقف نمودند و بساط سازوآواز را راه انداختند . وقتى به خود آمديم با صحنه عجيبى روبرو شديم : تقريبا همه ماشين‌هايى كه از دو طرف جاده شميران تردد مىكردند مجذوب آهنگ لرستانى شده ، ماشينها را خاموش كرده بودند و با دقت گوش مىدادند . حتى از اطفال آنها صدايى درنمىآمد و به تمام وجود محو و مات لطف و جذابيت و اصالت موسيقى لرستان شده بودند . تعداد اتومبيلها بيشتر از صد دستگاه بود . تنها هنر كوليان لرستان شاعرى و آهنگ‌سازى و ساز و آواز نيست . آنها در همه كارهاى اهل آبادى شركت دارند ؛ بسيارى از احتياجات آنها را برآورده مىكنند ؛ وسايل كشاورزى از قبيل اسباب شخم‌زنى و وسايل خرمن‌كوبى و بسيارى از وسايل چوبى ديگر از قبيل كاسه‌هاى چوبى ، الك ، آردبيز ، قندان ، وسايل برنج‌كوبى ( به اصطلاح محلى : سركو و مركو ) و در و دروازه و نردبام مىسازند . ماحصل كلام آنها هم نجار و هم آهنگر و هم هنرمند و هم ممد و دستيار لرستانيان هستند . با اين حال جاى بسى تأسف است كه در نظر اهل لرستان اين بيچارگان در رديف نجاسات مىباشند .

--> ( 1 ) . اصل : يك دانه گل .